webtv
WEB TV LIVE
Τετάρτη 20.09: Δείτε το δελτίο των 19:30
  • Τσακαλώτος: Πολιτική βούληση για έξοδο από το πρόγραμμα χωρίς να υπάρξει άλλο.
  • Οριακή πτώση της ανεργίας τον Αύγουστο.
  • Διεθνή ΜΜΕ: Η αξιολόγηση θα αργήσει να κλείσει -Ανησυχία στις αγορές.
ΕΠΟΜΕΝΟ LIVE
Πέμπτη 21.09: Δείτε live το δελτίο των 13:30
Πλήρης ενημέρωση για την "Κοινωνία των Κόκκινων Χρεών" και την οικονομική επικαιρότητα.

Επιχειρηματικά δάνεια: Υποχρεωτική η διαδικασία, δικαιωματική η επιλογή του συντονιστή-διαμεσολαβητή

09 Νοε 2016
 Κόκκινα δάνεια
Στα σημαντικά στοιχεία "ταυτότητας" του προτεινόμενου συστήματος πρέπει να καταγραφεί ότι αυτό αφορά σε οφειλές τόσο προς τράπεζες, προμηθευτές και λοιπούς ιδιώτες όσο και προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς οργανισμούς.
  • Μέγεθος Γραμματοσειράς

Τις τελευταίες εβδομάδες τη νομική και οικονομική επικαιρότητα απασχόλησε και εξακολουθεί να απασχολεί έντονα το υπό επεξεργασία σχέδιο νόμου του Υπουργείου Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού, που εισηγείται την υιοθέτηση ενός εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης για τα μη εξυπηρετούμενα, "κόκκινα" όπως έχουμε συνηθίσει να τα αποκαλούμε, επιχειρηματικά δάνεια.

Το νομοσχέδιο που σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα αντικείμενα της περίφημης δεύτερης αξιολόγησης του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής που υλοποιεί η χώρα μας, φιλοδοξεί να μεταβάλει ριζικά το status διευθέτησης των προβληματικών επιχειρηματικών δανείων. Στόχος της παρέμβασης είναι η θεσμοθέτηση ενός λειτουργικού και αξιόπιστου πλαισίου που θα εξασφαλίζει την επιβίωση των πολυάριθμων επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν σήμερα οικονομικές δυσχέρειες, ενώ ταυτόχρονα θα εγγυάται την υλοποίηση ρεαλιστικών αλλά δεσμευτικών προγραμμάτων αποπληρωμής των οφειλών.

Ι. Εισαγωγικά

Στα σημαντικά στοιχεία "ταυτότητας" του προτεινόμενου συστήματος πρέπει να καταγραφεί ότι αυτό αφορά σε οφειλές τόσο προς τράπεζες, προμηθευτές και λοιπούς ιδιώτες όσο και προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς οργανισμούς. Σύμφωνα με το σχέδιο, όπως το περιεχόμενό του έχει γίνει ευρύτερα γνωστό στον Τύπο, η διαδικασία θα στηρίζεται σε εξωδικαστική διαπραγμάτευση για τη ρύθμιση όλων των μη εξυπηρετούμενων οφειλών των επιχειρήσεων, στη βάση αντικειμενικών κριτηρίων και συγκεκριμένης έκθεσης οικονομικής βιωσιμότητας.

Απόπειρα επιστημονικής κριτικής και σκέψεις βελτίωσης του Εξωδικαστικού Μηχανισμού Ρύθμισης

Οι επιχειρήσεις διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες με κριτήριο τον ετήσιο τζίρο τους και κάθε κατηγορία εντάσσεται σε αυτοτελές διαδικαστικό πλαίσιο.

Η όλη διαπραγμάτευση υποβοηθείται από έναν συντονιστή που, σύμφωνα με τις προτεινόμενες διατάξεις, θα προέρχεται από το Μητρώο Διαμεσολαβητών του Υπουργείου Δικαιοσύνης.

Διατηρώντας φυσικά κάθε επιφύλαξη μέχρι την οριστικοποίηση των σχετικών διατάξεων, θα πρέπει εξ αρχής να αποσαφηνισθεί ότι η κατεύθυνση και στόχευση του σχεδίου είναι ορθή και θετική. Είναι ορθή και αποτελεσματική η υιοθέτηση ενός σύγχρονου, εξωδικαστικού μηχανισμού διευθέτησης των διαφορών ανάμεσα σε μία προβληματική επιχείρηση και στο πλήθος των ενδεχομένων πιστωτών της.

Η υιοθέτηση ενός τέτοιου συστήματος θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχεία, συμβιβαστική και φιλική διευθέτηση των οφειλών μιας επιχείρησης και επομένως στην αποφυγή άσκοπων και πολύχρονων δικαστικών διενέξεων. Κανείς δεν μπορεί, επομένως, να αρνηθεί ότι πρόκειται επί της ουσίας για μία σημαντική νομοθετική καινοτομία, με ορθή αφετηρία (εξωδικαστική προσέγγιση) και στόχευση (ταχεία και βιώσιμη ρύθμιση οφειλών).

Σε μια πρώτη απόπειρα διατύπωσης ορισμένων βασικών επιστημονικών παρατηρήσεων ή ακόμη και βελτιωτικών προτάσεων στην επεξεργαζόμενη πρόταση, έχει αξία να επισημανθούν οι ακόλουθες διαπιστώσεις και σκέψεις.

α. Υποχρεωτικός και όχι εθελούσιος χαρακτήρας της διαδικασίας

Το σχεδιαζόμενο σύστημα ρύθμισης φαίνεται ότι έχει σχεδιασθεί πάνω σε εθελοντικές βάσεις, καθώς η όλη διαδικασία επαφίεται στη βούληση του οφειλέτη ή των πιστωτών. Ωστόσο, η υιοθέτηση ανάλογων σχημάτων εκούσιας προσφυγής σε εξωδικαστικές διαδικασίες ρύθμισης, στο άμεσο παρελθόν, δεν έχει οδηγήσει σε αισιόδοξα αποτελέσματα (βλ. απειροελάχιστη χρήση εθελοντικής διαμεσολάβησης στον ν. 3869/2010).

Η διαδικασία θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματική εάν προσλάμβανε χαρακτήρα υποχρεωτικής απόπειρας επίλυσης.

Θα μπορούσε, πράγματι, η προσφυγή στον εξωδικαστικό μηχανισμό να τίθεται ως διαδικαστική προϋπόθεση πριν την άσκηση ενδίκων βοηθημάτων από τον οφειλέτη (π.χ. πριν την παραδεκτή κατάθεση αίτησης πτώχευσης, εξυγίανσης κ.λπ.) ή, αντίστοιχα, πριν την έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης από τους πιστωτές.

β. Κατηγοριοποίηση επιχειρήσεων και οφειλών - ειδική διαδικασία για μεγάλες υποθέσεις

Η κατηγοριοποίηση των επιχειρήσεων που υπάγονται στο νέο σύστημα απαιτείται να είναι προσαρμοσμένη στα τρέχοντα μεγέθη της ελληνικής οικονομίας (καθώς η συντριπτική πλειοψηφία επιχειρήσεων είναι μικρομεσαίες), ώστε να υπάρχει ορθολογική κατανομή του πλήθους των επιχειρήσεων στις τρεις κατηγορίες.

Επιπλέον, θεωρείται αναγκαία η εισαγωγή ειδικής διαδικασίας για τις μεγάλες επιχειρήσεις, με σημαντικό ύψος οφειλών, που θα προβλέπει δυνατότητα επιλογής συντονιστή-διαμεσολαβητή από τα μέρη (αντί τυχαίου ορισμού), μεγαλύτερα χρονικά περιθώρια διεκπεραίωσης κ.α.

γ. Αντικειμενικά και σαφή κριτήρια για την έκθεση οικονομικής βιωσιμότητας

Ένα από τα πλέον κρίσιμα συστατικά επιτυχίας του όλου συστήματος είναι η έκθεση οικονομικής βιωσιμότητας πάνω στην οποία θα στηριχθεί η συμφωνία ρύθμισης των οφειλών.

Καθίσταται επομένως αναγκαία συνθήκη η πρόβλεψη δεσμευτικών και αυστηρών κριτηρίων πάνω στα οποία θα στηρίζεται η εκπόνηση της έκθεσης (με ή χωρίς οικονομικό πραγματογνώμονα), καθώς και η κατάρτιση ενός σαφούς πίνακα με υποχρεωτικά στοιχεία που θα πρέπει να υποβληθούν από την ίδια την επιχείρηση.

Με άλλα λόγια, να καθορισθεί ένα ασφαλές πλαίσιο των στοιχείων που πρέπει να υποβληθούν από την επιχείρηση, καθώς και να καταστούν σαφείς οι αυστηρές κυρώσεις που επισύρουν οι ανειλικρινείς ή ανακριβείς δηλώσεις.

δ. Εξουσία διάθεσης Δημοσίου και Ασφαλιστικών Οργανισμών

Το ζήτημα της έλλειψης εξουσίας διάθεσης (ιδίως παραίτησης από το αντικείμενο μιας διαφοράς) στην πλευρά του Δημοσίου και των Ασφαλιστικών Οργανισμών που ενδέχεται να συμμετέχουν στην ομάδα των πιστωτών, παραμένει φυσικά ανοικτό και εγείρει ενστάσεις συνταγματικότητας.

Η δικαστική επικύρωση του πρακτικού συμβιβασμού ενδεχομένως να ικανοποιεί τις σχετικές ανάγκες νομιμοποίησης. Απολύτως συναφές είναι και το θέμα της εξουσίας εκπροσώπησης και των περιθωρίων συμβιβασμού που θα έχουν τα πρόσωπα που θα διαπραγματεύονται για λογαριασμό των ως άνω δημόσιων φορέων, καθώς και η εύλογη δυσπιστία και διστακτικότητα εν όψει επαπειλούμενων νομικών συνεπειών (βλ. απιστία κ.α.).

ε. «Συρροή» με άλλα διαθέσιμα νομοθετικά μέσα ρύθμισης οφειλών

Από το πεδίο εφαρμογής του νέου συστήματος εξαιρούνται όσες επιχειρήσεις (ή μικρέμποροι) έχουν ήδη καταφύγει σε άλλους μηχανισμούς ή πλαίσια ρύθμισης που έχουν προβλεφθεί από παλαιότερους νόμους. Ωστόσο, φαίνεται ότι αυτός ο αποκλεισμός δεν εξυπηρετεί κάποιον σκοπό. Θα πρέπει, αντιθέτως, η πρόσβαση να μην εμποδίζεται και σε όσους έχουν μέχρι σήμερα καταφύγει σε άλλα παράλληλα νομοθετικά εργαλεί (π.χ. ν. 3869/2010, ν. 4307/2014 και ν. 4321/2015), υπό τον όρο αναστολής (και όχι τερματισμού) αυτών.

στ. Ειδική αιτιολόγηση του veto του Δημοσίου

Η ανεπιφύλακτη και απροκατάληπτη συμμετοχή του συνόλου των πιστωτών είναι κρίσιμη προϋπόθεση για την επιτυχή διαπραγμάτευση ρύθμισης των οφειλών. Στο πλαίσιο αυτό και προκειμένου να καμφθεί η πάγια δυσκαμψία του Δημοσίου, κρίνουμε σκόπιμο να προβλεφθεί η υποχρεωτική ειδική αιτιολόγηση ενδεχόμενης άρνησης του τελευταίου να συμφωνήσει σε σχέδιο συμβιβασμού.

ζ. Δικαστική επικύρωση μόνο για συμφωνίες με Δημόσιο ή Ασφαλιστικούς Οργανισμούς

Σε περίπτωση απουσίας του Δημοσίου και των Ασφαλιστικών Οργανισμών από την ομάδα των πιστωτών, η συμφωνία που θα επιτευχθεί μέσω του μηχανισμού εξωδικαστικής διαπραγμάτευσης θα αποτελεί έναν κλασικό συμβιβασμό με τον οποίο θα ρυθμίζονται οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ περισσοτέρων ιδιωτών.

Σε αυτήν την περίπτωση, η απόδοση εκτελεστού χαρακτήρα στην τελική συμφωνία μπορεί να γίνει μέσα από την απλή κατάθεση του πρακτικού στη γραμματεία του δικαστηρίου, κατά τη σχετική πρόβλεψη του ν. 3898/2010 για τη διαμεσολάβηση. Η δικαστική επικύρωση, αντιθέτως, θα μπορούσε να διατηρηθεί μόνο για τις περιπτώσεις που στην ομάδα των πιστωτών συμπεριλαμβάνονται δημόσιοι φορείς (για λόγους νομιμοποίησης της σχετικής διαπραγμάτευσης από τους εκπροσώπους του Δημοσίου ή των Ασφαλιστικών Οργανισμών).

η. Δικαστική επικύρωση με διάταξη δικαστή και όχι απόφαση δικαστηρίου

Για τις περιπτώσεις που θα απαιτείται δικαστική επικύρωση, αυτή θα μπορούσε κάλλιστα να συντελείται με την έκδοση σχετικής διάταξης του αρμόδιου δικαστή και όχι με την έκδοση απόφασης. Η επιλογή αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην αποφυγή αναίτιων γραφειοκρατικών καθυστερήσεων.

Η επιλογή της διάταξης αντί της απόφασης επικύρωσης υπαγορεύεται τόσο από την ίδια τη φύση της υπόθεσης (μάλλον διοικητική παρά δικαστική), όσο και από την ταχύτητα της σχετικής διαδικασίας (η διάταξη εκδίδεται από έναν δικαστή, χωρίς προσδιορισμό δικασίμου, και χωρίς διαδικασία ακροατηρίου, όπως, αντιθέτως, προβλέπεται για την έκδοση απόφασης).  

θ. Άρση εξαίρεσης καταδικασθέντων προσώπων από τη ρύθμιση.

Η εξαίρεση όσων έχουν καταδικασθεί εξ αιτίας των οφειλών τους φαίνεται ως υπερβολικά ανεπιεικής και αναποτελεσματική διάταξη. Χωρίς να αμφισβητείται ή να αίρεται ο άδικος χαρακτήρας των πράξεων, η άρση της συγκεκριμένης εξαίρεσης θα εξυπηρετούσε ίσως πληρέστερα τη δικαιοπολιτική επιλογή παροχής μιας «δεύτερης ευκαιρίας» σε όσους επιχειρηματίες αντιμετωπίζουν σήμερα οικονομικές δυσκολίες.    

ι. Χώρος διεξαγωγής της διαδικασίας

Ιδιαίτερη σημασία για την αποτελεσματικότητα και την επιτυχία του σχεδιαζόμενου μηχανισμού έχει η διεξαγωγή της ίδιας της διαδικασίας διαπραγμάτευσης σε άρτιες συνθήκες και σε κατάλληλο χώρο που θα επιτρέπει την ανταλλαγή απόψεων και την επεξεργασία λύσεων για τα μέρη (διαθεσιμότητα χώρων, τεχνικά μέσα κ.α.). Κρίσιμο εξ άλλου είναι και το στοιχείο της αποκέντρωσης, καθώς πρέπει να δημιουργηθούν δομές προσβάσιμες για τις επιχειρήσεις σε κάθε γωνία της χώρας.

ια. Καταβολή αμοιβής συντονιστή

Κρίσιμος παράγοντας για την αξιόπιστη συμμετοχή των διαμεσολαβητών στον ρόλο του συντονιστή του νέου μηχανισμού ρύθμισης είναι η έγκαιρη και ομαλή καταβολή των προβλεπόμενων αμοιβών. Το προτεινόμενο σχέδιο προβλέπει ότι υπόχρεος για την καταβολή της δαπάνης είναι εκείνος που κινεί τη διαδικασία, δηλαδή -στις περισσότερες των περιπτώσεων- ο ίδιος ο οφειλέτης.

Αυτό ωστόσο αποτελεί εν δυνάμει ανασταλτικό παράγοντα που απειλεί να «ναρκοθετήσει» την όλη διαδικασία, καθώς το ποσό έναρξης (200 €) είναι ήδη αρκετά υψηλό για να το επωμισθεί μόνο το ένα μέρος και δη το πλέον αδύναμο (η αιτούσα επιχείρηση). Θα ήταν ορθότερο το σχετικό βάρος να κατανέμεται ισομερώς σε όλους τους συμμετέχοντες στη διαδικασία (οφειλέτη και πιστωτές).

ιβ. Ευθύνη μόνο για δόλο και βαριά αμέλεια

Για λόγους προστασίας των εύλογων συμφερόντων του συντονιστή, κρίνεται σκόπιμη η εισαγωγή πρόβλεψης κατά την οποία αυτός δεν θα υπέχει αστική ευθύνη έναντι τρίτων για πράξεις ή παραλείψεις κατά την άσκηση των καθηκόντων του παρά μόνο για δόλο ή βαριά αμέλεια.

Σε κάθε περίπτωση, από το περιεχόμενο και κυρίως τον σκοπό των προτεινόμενων διατάξεων προκύπτει ότι το υπό επεξεργασία σύστημα ρύθμισης των "κόκκινων" επιχειρηματικών δανείων έχει ήδη επενδυθεί με μεγάλες προσδοκίες και απαιτήσεις. Η ρύθμιση των οφειλών των προβληματικών επιχειρήσεων που βρίσκονται σήμερα σε οικονομικό αδιέξοδο, μπορεί και πρέπει να σημάνει την επανεκκίνηση της πραγματικής οικονομίας. Έχει την απαραίτητη δυναμική ώστε να συμβάλει καθοριστικά στην εξυγίανση της ελληνικής επιχειρηματικότητας, στην τόνωση της ρευστότητας και στην επιστροφή της σταθερότητας και αισιοδοξίας που είναι τόσο απαραίτητες για τη

Είναι ένα σπουδαίο και καθοριστικό "στοίχημα" για το αύριο, που πρέπει να κερδηθεί σήμερα.

Infographics
Login to post comments
Σχετικά με το άρθρο
Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση επιδιώκει ο εξωδικαστικός μηχανισμός να ισχύει ανεξαρτήτως για όλες τις επιχειρήσεις, οι δανειστές ζητούν σ’ αυτόν να...
Περισσότερα...
Ρύθμιση και διαγραφή επιχειρηματικών ληξιπρόθεσμων οφειλών με δύο ταχύτητες φέρνει ο εξωδικαστικός μηχανισμός που θα λειτουργεί μέσα από ηλεκτρονική...
Περισσότερα...
Στα δυσθεώρητα ύψη των 39,2 δισ. ευρώ ανέρχονται τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (Non Performing Exposures - NPEs) των τραπεζών σε ελεύθερους...
Περισσότερα...
Ενα αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού των δυνατοτήτων του οφειλέτη μέσα από την αναβάθμιση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ)...
Περισσότερα...
Top